Tuyệt chiêu luyện con tự ngủ từ nhỏ hiệu quả mẹ cần biết

Giấc ngủ đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong quá trình phát triển hệ thần kinh và cảm xúc ở trẻ sơ sinh. Ngoài ra việc trẻ sơ sinh thường có những giấc ngủ ngắn không sâu ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe của người mẹ, vì vậy việc rèn trẻ sơ sinh tự ngủ là thực sự cần thiết. Hãy cùng phucngocan.com theo dõi bài viết dưới đây nhé.

Tự ngủ có tốt không?

Đến đây chắc hẳn ba mẹ đã có câu trả lời cho riêng mình. Trẻ sơ sinh biết tự ngủ dễ dàng đi vào giấc ngủ. Con cảm thấy an toàn vì môi trường lúc trước khi ngủ và sau khi ngủ dậy là một. Dù có tỉnh giữa giấc thì con cũng thấy an tâm để ngủ tiếp.

Chắc hẳn bản thân con cũng thấy “nhàn cả người” khi giấc ngủ đến quá đỗi nhẹ nhàng và tự nhiên. Con cảm thấy thật tự tin và thoải mái. Không mất thời gian quấy khóc ngặt nghẽo do gắt ngủ hay do rung lắc dẫn đến quá mệt mà không thể ngủ ngon.

Hơn thế nữa, cuộc sống gia đình cũng dễ chịu và thoải mái hơn rất nhiều. Mẹ có thời gian nghỉ ngơi sau thời gian vượt cạn sinh con và cả ngày chăm con mệt nhoài. Bố mẹ cũng có thời gian dành cho nhau để tái tạo năng lượng để chăm con tốt hơn. Suy cho cùng người mẹ khỏe mạnh về thể chất và tinh thần thì mới chăm sóc con tốt được.

Khi nào nên rèn trẻ tự ngủ?

Giai đoạn 3 - 4 tháng đầu đời chính là thời điểm thuận lợi để giúp trẻ hình thành nếp ngủ ngoan, khi trẻ có thể tự ngủ mà không cần sự giúp đỡ thì cũng sẽ làm giảm sự khó khăn khi dỗ trẻ ngủ lại hoặc đánh thức trẻ dậy

Hầu hết trẻ từ lúc mới sinh đến khi lên hai thì đều ngủ nhiều hơn thức. Trẻ ngủ từ 16 đến 18 giờ mỗi ngày nhưng thường ngắt quãng bởi những lần thức dậy để bú, nguyên nhân chủ yếu là do dạ dày của trẻ còn nhỏ nên không chứa được nhiều thức ăn, sau mỗi 2-3 giờ trẻ cần được bú no và chìm lại vào giấc ngủ.

Trẻ tự ngủ

Do dạ dày của trẻ còn nhỏ nên không chứa được nhiều thức ăn, sau mỗi 2-3 giờ trẻ cần được bú no và chìm lại vào giấc ngủ

Đối với trẻ đủ tháng, khỏe mạnh nhưng ngủ nhiều hơn 3 giờ một giấc cũng không phải là điều cần lo lắng đánh thức trẻ dậy. Ngược lại, nếu trẻ thức giấc thường xuyên thì cũng chỉ là giai đoạn tạm thời vì từ 3 tháng tuổi dạ dày trẻ đã lớn hơn và chứa được nhiều thức ăn hơn đồng nghĩa với việc giấc ngủ của trẻ cũng sẽ dài hơn.

Như thế nào là một trẻ tự ngủ độc lập?

Trẻ được đánh giá là tự ngủ độc lập khi có những yếu tố sau:

  • Trẻ có thể ngủ liền mạch từ 6-8 tiếng suốt đêm
  • Có thể tự ngủ tiếp sau khi thức dậy lúc nửa đêm mà không cần sự hỗ trợ của cha mẹ
  • Khi trẻ đạt mốc 6 tháng tuổi thì có tới 60% trẻ có thể tự ngủ độc lập
  • Các nghiên cứu chỉ ra rằng cha mẹ có thể thực hiện một số điều để giúp trẻ có thói quen ngủ độc lập khi trẻ đã thực sự sẵn sàng.

Trẻ sơ sinh tỉnh giấc như thế nào?

Trẻ sơ sinh cũng có nhiều kiểu tỉnh giấc khác nhau. Nếu trẻ sơ sinh thức giấc vào cuối của chu kỳ ngủ thì trẻ sẽ bắt đầu giai đoạn tỉnh giấc yên lặng. Trong giai đoạn này, trẻ vẫn yên lặng dù đã tỉnh táo và nhận thức được môi  trường xung quanh. Trong giai đoạn tỉnh giấc yên lặng, trẻ có thể nhìn mọi vật hay nhìn chăm chú vào một vật và đáp ứng với âm thanh và động chạm. Giai đoạn này thường sẽ chuyển sang giai đoạn tỉnh giấc hoạt động. Trong giai đoạn này, trẻ cũng chú ý đến mọi tiếng động và hình ảnh nhưng có cử động. Sau giai đoạn này là giai đoạn khóc. Bé cử động nhiều hơn và có thể khóc lớn. Bé có thể bị tăng kích thích trong giai đoạn khóc này. Bạn phải làm bé dịu đi bằng cách ôm bé sát vào người hay quấn bé trong một cái khăn/mền.

Tốt nhất là bạn cho bé bú trước khi bé bước sang giai đoạn khóc. Trong giai đoạn khóc, bé có thể quá “cáu” (quá  khó chịu) nên không chịu bú. Đối với trẻ sơ sinh, khóc là dấu hiệu cuối cùng của đói bụng, sau khi bé đã làm một số dấu hiệu như tìm vú, đưa tay vào miệng.

Những nguyên nhân khiến trẻ quấy khóc khi đi ngủ

Trẻ em rất nhạy cảm và thường có những giai đoạn rất hay quấy khóc khi đi ngủ. Việc hiểu được các nguyên nhân thường gặp cho việc này sẽ giúp cha mẹ có các phương pháp giúp trẻ vượt qua và có một giấc ngủ ngon hơn. Các nguyên nhân thường gặp gồm có:

  • Độc lập: Một biểu hiện của sự độc lập đang dần hình thành trong trẻ là khi trẻ khóc và không muốn đi ngủ. Phụ huynh cần dỗ trẻ bằng cách cho trẻ quyền lựa chọn như ôm gấu bông, búp bê đi ngủ, tùy vào sở thích của trẻ mà cho trẻ cơ hội chứng tỏ “tầm quan trọng” của mình
  • Sợ hãi: Một số trẻ có nỗi sợ với bóng tối nên đêm tới thường hay quấy khóc, khóc giữa đêm khi tỉnh giấc. Lúc này việc ôm và vỗ về sẽ tạo cảm giác an toàn cho trẻ, dần dần khiến cho trẻ cảm nhận được sự ấm áp và an toàn và nỗi sợ bóng tối biến mất
  • Mệt mỏi: Việc ngủ quá nhiều hoặc không đủ vào ban ngày sẽ khiến trẻ mệt mỏi, hiếu động quá mức vào ban đêm, có thể bé cần vận động nhiều hơn vào ban ngày để có một giấc ngủ ngon hơn vào buổi tối
  • Trẻ có vấn đề về sức khỏe: Những vấn đề thường gặp là mọc răng, đói hoặc khát, trẻ sắp ốm hoặc bị dị ứng/ côn trùng đốt. Tất cả những nguyên nhân này cần sự kiểm tra và giúp đỡ của phụ huynh để giúp trẻ giải quyết các vấn đề sức khỏe nhằm có một giấc ngủ ngon hơn.

Cách rèn trẻ tự ngủ ngon

Có 3 phương pháp mẹ có thể áp dụng với trẻ 3-4 tháng tuổi để tạo môi trường rèn luyện thói quen ngủ độc lập của trẻ:

Làm rõ ràng giữa nhịp ngày và đêm

Trẻ sơ sinh chưa thể phân định rõ ràng sự khác nhau giữa ngày và đêm khiến trẻ hay thức giấc ban đêm và có thể ngủ suốt vào ban ngày. Mẹ có thể giúp trẻ tự điều chỉnh giấc ngủ vào ban đêm sẽ nhiều hơn vào ban ngày bằng những cách sau:

Trẻ tự ngủ

Ban ngày, mẹ cần chơi đùa và trò chuyện với trẻ

  • Giữ căn phòng mà trẻ ngủ thật ít ánh sáng vào ban đêm (không cần thiết là hoàn toàn tối). Chỉ bật ánh sáng dịu nhẹ nếu trẻ cần được chăm sóc
  • Đáp ứng nhu cầu của trẻ nhanh chóng khi trẻ khóc như vỗ về hoặc cho bú khi có thể
  • Ban ngày, mẹ cần chơi đùa và trò chuyện với trẻ sau khi ăn còn buổi đêm chỉ vỗ về nhẹ nhàng và dành việc chơi đùa cho ban ngày.

Đặt trẻ xuống giường khi buồn ngủ nhưng vẫn thức

Trong 3-4 tháng đầu đời cần áp dụng phương pháp này để giúp trẻ hình thành thói quen không chờ mẹ vỗ về vào ban đêm. Các thói quen khi ngủ cũng làm tăng cảm giác buồn ngủ và giúp trẻ ngủ lại dễ dàng khi bất chợt tỉnh giấc nửa đêm vì vậy mẹ cần lựa chọn những phương pháp phù hợp và dễ thực hiện với bản thân như vỗ về, hát ru để tập cho trẻ thói quen khi ngủ. Việc để trẻ ngủ trên tay khi đung đưa sẽ khiến trẻ hình thành thói quen chỉ chịu ngủ khi được bế và đung đưa, cha mẹ cần cân nhắc việc tạo cho trẻ thói quen này vì trẻ cũng sẽ khó ngủ lại được nếu không được bồng ru khi thức dậy vào ban đêm.

Xem thêm: Trung Thu Ở Các Nước Trên Thế Giới Có Gì Khác Biệt

Bắt đầu chu trình ăn, chơi, ngủ

Khi mọi việc tiến triển thuận lợi, hãy thực hiện mọi việc theo trình tự giống nhau mỗi ngày: cho ăn-chơi-cho ngủ. Một chu trình nhất quán như vậy sẽ giúp trẻ lập trình được giấc ngủ của mình

Ngoài ra, một số thói quen sai lầm cũng khiến trẻ khó ngủ vào ban đêm

Không hiểu rõ tầm quan trọng của giấc ngủ ngày: một số cha mẹ ngăn con ngủ vào ban ngày vì mong muốn trẻ ngủ nhiều hơn vào ban đêm nhưng điều này thực tế là không hiệu quả vì sẽ khiến trẻ mệt và khó đi vào giấc ngủ hơn

Ăn đêm: Từ 6 tháng trở đi, hầu hết trẻ đều không cần bữa ăn đêm để bổ sung dinh dưỡng, tuy nhiên vẫn có trẻ cần bữa ăn này. Nếu cha mẹ cảm thấy thoải mái với việc cho con ăn đêm ngoài 6 tháng thì vẫn có thể duy trì bú đêm cho trẻ để duy trì nguồn sữa mẹ.

Xem thêm:

Các bí quyết nằm lòng

Nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng có 3 điều mẹ có thể làm đối với trẻ 3-4 tháng tuổi để tạo môi trường rèn luyện thói quen ngủ độc lập của bé:

  • Làm rõ sự khác biệt  giữa ngày và đêm
  • Đặt bé xuống giường khi bé buồn ngủ nhưng vẫn còn thức
  • Bắt đầu chu trình ăn, chơi, ngủ.
  • Nên bắt đầu khi nào
  • Đồng hồ sinh học giấc ngủ ở trẻ sơ sinh được lập trình để bé thức giấc ban đêm.
  • Điều này nhằm đảm bảo rằng bé nạp đầy đủ dinh dưỡng trong thời kỳ cần tăng trưởng và phát triển. Vì thế trong suốt 3-4 tháng đầu đời, bé yêu của bạn sẽ cần được mẹ cho ăn và ru ngủ vào ban đêm.

Tuy nhiên, trong thời kỳ này, thói quen ngủ và nhịp điệu của bé trưởng thành nhanh chóng. Bạn có thể tranh thủ khoảng thời gian thay đổi rất nhanh này bằng những cách tiếp cận đề cập ở trên. Chìa khóa của thành công là cần linh hoạt chứ không cứng nhắc. Chậm và từ từ là tốt nhất.

6 phương pháp luyện ngủ phổ biến

Phương pháp 7 ngày giúp bé ngủ ngon của Ferber

Phương pháp luyện ngủ Ferber được phát minh bởi Tiến sĩ Richard Ferber để giải quyết vấn đề về giấc ngủ của trẻ sơ sinh. Nó liên quan đến huấn luyện sớm trẻ biết tự vỗ về bản thân bằng cách để trẻ khóc trong một khoảng thời gian nhất định trước khi nhận được sự vỗ về từ bố mẹ.

Đây là phương pháp rèn tự ngủ bằng cách vào kiểm tra bé theo một khoảng thời gian nhất định, nhưng sẽ không cho bé ăn và ru bé ngủ. Nều làm điều đó có nghĩa là bé sẽ không thể tự ngủ được.

Trẻ tự ngủ

Phương pháp luyện ngủ Ferber phù hợp cho bé từ 7 tháng tuổi trở lên

Sau khi đặt bé vào trong nôi, cũi, bố mẹ sẽ trấn an bé bằng những câu như "mẹ yêu con" hoặc thể hiện bằng hành động xoa lưng, vỗ về bé rồi rời khỏi phòng trong một khoảng thời gian nhất định, chẳng hạn 5 phút. Sau 5 phút, mẹ sẽ quay vào phòng kiểm tra con nhưng không được bế bé lên. Lặp lại cách làm này cho đến khi bé tự ngủ. Kể cả bé có thức dậy giữa đêm cần ăn, mẹ cũng chỉ cho bé ăn chứ không bế bé rời khỏi cũi.

Ngày thứ 2, thứ 3, mẹ có thể đợi một khoảng thời gian dài hơn (10 phút, 15 phút) mới vào phòng kiểm tra. Mẹ có thể mất 1 tuần để rèn cho bé theo kỹ thuật này, nhưng sau một vài đêm mẹ sẽ bắt đầu thấy một số tiến bộ ở bé. Nhiều chuyên gia khuyên mẹ nên giữ nhật ký rèn ngủ của con để giúp trấn an và thấy rõ sự tiến bộ của con.

Theo các chuyên gia về giấc ngủ, nếu mẹ lựa chọn phương pháp Ferber thì không nên bế con lên mỗi khi kiểm tra hay trấn an bé. Phương pháp này phù hợp cho bé từ 7 tháng tuổi trở lên, các bé nhỏ hơn cần có sự hiện diện của bố mẹ để đảm bảo bé biết rằng mình không bị bỏ rơi khi rèn bé ngủ.

Phương pháp Cry-it-out (CIO) - để mặc con khóc

Ý tưởng đằng sau việc hãy để bé khóc là muốn dập tắt hành vi (khóc) bằng cách không phản ứng với nó. Đây là phương pháp mẹ sẽ để bé tự trấn an mình có thể thông qua tiếng khóc, tự vỗ về bản thân trước khi bố mẹ an ủi để đi vào giấc ngủ.

Với Phương pháp CIO, mẹ phải nắm được thói quen đi ngủ của bé và chuẩn bị cho bé một giấc ngủ an toàn và phù hợp với bé, sau đó đặt bé vào giường hay nôi, cũi, rồi hãy để cho bé tự ngủ. Bé có thể khóc to và khóc rất lâu nhưng mẹ không phản ứng và để bé tự chìm vào giấc ngủ.

Trẻ tự ngủ

Có nhiều ý kiến phản đối với phương pháp này vì cho rằng để bé một mình khóc là không an toàn

Đây chắc chắn là phương pháp huấn luyện giấc ngủ gây nhiều tranh cãi nhất, và thậm chí cả các chuyên gia khác nhau đưa ra các lời khuyên khác nhau về những gì mẹ nên làm tiếp theo, tất cả đều phụ thuộc vào giai đoạn phát triển của bé, tình huống nào thì mẹ có thể chấp nhận được. Ví dụ, theo phương pháp này đề nghị thì nên để bé ngủ cho đến sáng, trừ khi mẹ đã xác định trước rằng bé vẫn cần cho ăn vào ban đêm. Đêm đầu tiên thì cực kỳ khó khăn bởi tiếng khóc của con làm sốt ruột cha mẹ, và có khi khóc lên đến hàng giờ.

Cha mẹ có thể chờ ít nhất một hoặc hai lần thức dậy của bé trước khi trở lại phòng với bé. Sau đó, nếu bé thức dậy sau nửa đêm, mẹ cũng có thể quay vào và an ủi bé trong vài phút và sau đó lại rời đi. Chuyên gia cho rằng đêm đầu tiên có thể bé sẽ khóc nhiều, nhưng dần dần sẽ là tiếng khóc ngắn, và tình hình được cải thiện sau 3-4 đêm ngủ theo phương pháp CIO.

Chuyên gai khuyên mẹ nên kiên trì trong 1 tuần khi áp dụng CIO. Tuy nhiên, nhiều mẹ thường do dự hay bỏ cuộc khi áp dụng phương pháp này, vì không thể cầm lòng được tiếng khóc của con. Và cũng có nhiều ý kiến phản đối với phương pháp này vì cho rằng để bé một mình khóc là không an toàn và có khả năng tổn thương về tâm lý cho bé.

Phương pháp cái ghế

Đây là một phương pháp đào tạo giấc ngủ rất chậm và đòi hỏi mẹ phải có rất nhiều kỷ luật với con. Mẹ chuẩn bị cho bé ngủ, nhưng thay vì rời khỏi phòng, mẹ ngồi trên một chiếc ghế cạnh giường hoặc cũi của con. Khi bé ngủ, mẹ rời khỏi phòng, nhưng mỗi khi bé thức dậy, mẹ lại ngồi xuống ghế cho đến khi bé tự chìm vào giấc ngủ. Mỗi đêm, mẹ di chuyển ghế xa hơn và xa hơn cho đến khi ra khỏi phòng.
Bé sẽ khóc rất nhiều và có thể gây ảnh hưởng đến tâm lý người mẹ, vì mẹ ngồi ngay đó nhìn con khóc và không cầm lòng nổi tiếng khóc của con. Một số chuyên gia giấc ngủ cũng khuyến cáo phương pháp này hiệu quả kém và có thể để lại hậu quả nặng nề hơn. Đó là vì mẹ ngồi ngay cạnh con nhưng hoàn toàn không tương tác với con, có thể khiến bé bị kích thích và khóc nhiều hơn đến nỗi bé không thể bình tĩnh được.

Bế lên - đặt xuống và vỗ về

Đối với bé dưới 7 tháng tuổi, các chuyên gia khuyên mẹ nên sử dụng phương pháp rèn ngủ mẹ ở cùng trong phòng nhưng để bé tự ngủ nhiều hơn là giúp bé. Mẹ có thể đứng bên nôi, cũi của con và hát ru, vỗ hoặc xoa lưng để trấn an bé.

Nếu bé chỉ khóc với mức độ nhỏ, vừa phải thì mẹ cứ để bé tự nín. Nhưng mẹ có thể bế bé lên vỗ về khi bé khóc nhiều, khóc gào không kiểm soát. Sau khi trấn an, xoa dịu bé, mẹ lại đặt bé xuống trước khi bé rơi vào giấc ngủ. Công việc của mẹ lúc đó là giúp bé bình tĩnh lại và công việc của bé là ngủ.

Vì thế, phương pháp này có thể hiệu quả cho bé nhỏ dưới 6 tháng. Với bé từ 7 tháng tuổi trở lên, sự hiện diện của mẹ có thể làm cho bé nhõng nhẽo và cáu kỉnh hơn, hành động bế lên rồi lại đặt xuống để dỗ bé có thể sẽ kích thích bé cáu hờn nhiều hơn.

Thiết lập quy trình ngủ

Với kỹ thuật này, mẹ có thể phối hợp bất kỳ phương pháp nào đang áp dụng để giúp bé ngủ như đung đưa, lắc lư, bế ru, nhưng dần dần sau đó mẹ sẽ giảm lượng thời gian xuống dần đều cho đến khi mẹ không cần phải làm những việc này nữa.

Trẻ tự ngủ

Thiết lập quy trình ngủ cố định giúp bé hình thành nề nếp và tự ngủ mà ít khóc lóc

Đây là một kỹ thuật tuyệt vời nếu mẹ muốn con hạn chế khóc, cũng là cách được nhiều bố mẹ áp dụng hiện nay. Điều khó khăn của phương pháp này là bố mẹ phải rèn cho con một nề nếp sinh hoạt thuần thục rồi mới áp dụng luyện ngủ cho con. Chẳng hạn: Con sẽ được ăn no, được chơi, được tắm mát, được thư giãn và đến giờ đi ngủ. Khi đến giờ ngủ, mẹ sẽ quấn bé - bế vác lên vai - đặt bé xuống cũi khi bế buồn ngủ nhưng còn thức - cho bé ngậm ti giả và tự ngủ.

Thiết lập giờ ngủ cố định

Giờ đi ngủ của bé bao gồm việc đưa bé vào giường, cũi vào thời điểm bé bắt đầu ngáp, ngủ gật, tức là buồn ngủ theo giấc tự nhiên của bé. Mẹ xác định thời gian đi ngủ tự nhiên này duy trì trong một vài đêm. Sau khi bé đã quen và ổn định với thói quen giờ ngủ tự nhiên này thì mẹ đẩy giờ ngủ lên sớm hơn 15 phút và lại giữ ổn định, rồi lại tiếp tục di chuyển hay thay đổi cho đến giờ ngủ mong muốn. Để tìm ra khi nào bé tự nhiên rơi vào giấc ngủ, mẹ cần theo dõi bằng cuốn nhật ký ghi chép giấc ngủ của con.

Tựu chung lại, cho dù mẹ áp dụng phương pháp luyện ngủ nào cho con cũng đều đòi hỏi sự kiên trì, nhất quán của cha mẹ. Mục đích cuối cùng vẫn là tạo được giấc ngủ khoa học xuyên đêm cho bé, bé có giấc ngủ ngon và sâu hơn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào mẹ.

Tựu chung lại, cho dù mẹ áp dụng phương pháp luyện ngủ nào cho con cũng đều đòi hỏi sự kiên trì, nhất quán của cha mẹ. Mục đích cuối cùng vẫn là tạo được giấc ngủ khoa học xuyên đêm cho bé, bé có giấc ngủ ngon và sâu hơn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào mẹ. Hy vọng các mẹ áp dụng thành công qua bài viết của phucngocan.com nhé.

Xem thêm các bài viết sau:

Tư vấn nhanh